Γρήγορες είναι πλέον οι εξελίξεις για την ηλεκτρική διασύνδεση Κρήτης-Κύπρου-Ισραήλ, ένα έργο ύψιστης γεωστρατηγικής σημασίας δεδομένων των παράλογων διεκδικήσεων της Τουρκίας στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου.
Ζήτημα ημερών είναι πλέον η επιστροφή των ερευνητικών πλοίων στα ανατολικά της Κάσου και της Καρπάθου -σχεδόν 40 μέρες μετά το πάγωμα του έργου- προκειμένου να προχωρήσουν ξανά οι δραστηριότητες για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου (Great Sea Interconnector).
Έχει ήδη τεθεί σε εφαρμογή η διαδικασία που οδηγεί στην έκδοση αγγελίας προς ναυτιλλομένους (NAVTEX), η οποία γνωστοποιεί τις συντεταγμένες και το χρονικό εύρος της σχεδιαζόμενης δραστηριότητας.
Οι δραστηριότητες στα διεθνή ύδατα θα μπορούσαν να ξεκινήσουν ακόμα και πριν από το τέλος της ερχόμενης εβδομάδας.
Η διαδικασία είναι σταθερή, καθώς ξεκινάει με αίτημα έγκρισης από τον φορέα που υλοποιεί το έργο (ΑΔΜΗΕ)προς το υπουργείο Εξωτερικών, το οποίο, εφόσον την εγκρίνει, την προωθεί στο υπουργείο Εθνικής Αμυνας και συγκεκριμένα στην Υδρογραφική Υπηρεσία του Πολεμικού Ναυτικού (Π.Ν.), που αναλαμβάνει τη σχεδίαση του σχετικού χάρτη.
Αναμένεται με ενδιαφέρον πώς θα κινηθεί και το πλοίο που θα αναλάβει την επανεκκίνηση των εργασιών. Δεδομένου ότι το «Ievoli Relume» φαίνεται αγκυροβολημένο στην Ολλανδία τις τελευταίες εβδομάδες, πιθανότατα η κλήση θα γίνει για το «NG Worker», που και χθες βρισκόταν στα ανοιχτά του λιμανιού της Μεσσήνης στην Ιταλία.
Ενας από τους λόγους που η ενεργοποίηση των ερευνών μετατέθηκε για τον Απρίλιο ήταν και η διαθεσιμότητα των πλοίων. Εφόσον, πάντως, προχωρήσουν οι διαδικασίες που έχουν ενεργοποιηθεί με βάση το σύνηθες χρονοδιάγραμμα, οι έρευνες στα διεθνή ύδατα ανατολικά της Κάσου και της Καρπάθου θα μπορούσαν να ξεκινήσουν ακόμα και πριν από το τέλος της ερχόμενης εβδομάδας. Υπάρχουν προετοιμασίες σε διάφορα επίπεδα.
Η επανεκκίνηση των ερευνών έχει μετακινηθεί εδώ και αρκετές ημέρες από το ανώτατο πολιτικό επίπεδο και έχει φτάσει σε υπηρεσιακό, καθώς οι Ενοπλες Δυνάμεις ήδη σχεδιάζουν ένα πλάνο για την προστασία των ερευνών σε περίπτωση που επιχειρηθεί να τεθούν εμπόδια από την Τουρκία.
Παράλληλα έχουν μεσολαβήσει συνομιλίες μεταξύ Ελλάδας Γαλλίας και Ισραήλ στο υψηλότερο πολιτικό επίπεδο που υπάρχει για την επανεκκίνηση του έργου και την στήριξή του από τους γεωπολιτικούς κινδύνους που αντιμετωπίζει. Οι διασφαλίσεις που έλαβε ο πρωθυπουργός από το πρόσφατο ταξίδι του στο Παρίσι με το Γάλλο πρόεδρο Μακρόν όσο και αντίστοιχα με τον Ισραηλινό πρωθυπουργό Νετανιάχου στο Τελ Αβίβ συνηγορούν προς αυτή την κατεύθυνση.
Αθήνα και Αγκυρα έχουν εκ διαμέτρου αντίθετες απόψεις για την ηλεκτρική διασύνδεση, την οποία η ελληνική πλευρά θεωρεί ως αποτέλεσμα της άσκησης ενός απολύτως αυτονόητου δικαιώματος για κάθε κράτος που επιχειρεί να δραστηριοποιηθεί στην ανοιχτή θάλασσα. Αντιθέτως, όπως φάνηκε ήδη τον περασμένο Ιούλιο, η Αγκυρα θεωρεί ότι αυτή η περιοχή αγγίζει τα ευαίσθητα συμφέροντά της στην Ανατολική Μεσόγειο, ως εκ τούτου θα έπρεπε οποιαδήποτε δραστηριότητα, ακόμα και αυτή που δεν αφορά την υφαλοκρηπίδα, να έχει και την άδεια της Τουρκίας, η οποία επικαλείται το τουρκολιβυκό μνημόνιο, αλλά και τις επιστολές Σινιρλίογλου του 2020 στον ΟΗΕ.
Είναι χαρακτηριστικό ότι η Τουρκία εγείρει θέμα τουρκικής υφαλοκρηπίδας σε περιοχή που βρίσκεται εκτός και αυτού ακόμη του παράνομου τουρκολυβικού Μνημονίου και σε σημείο που δεν μπορεί να εγείρει αξιώσεις, παρά μόνο ίσως εάν γινόταν δεκτή η παράνομη και αντίθετη με το Δίκαιο της Θάλασσας αξίωση ότι τα νησιά δεν έχουν θαλάσσιες ζώνες πέραν των χωρικών υδάτων των 6ν.μ.
Υπενθυμίζουμε ότι το Νοέμβριο του 2024 με αντιNAVTEX η Τουρκία δήλωνε ότι «μέρος της περιοχής των ερευνών αφορά τουρκική υφαλοκρηπιδα η οποία απομένει να οριοθετηθεί με τα παράκτια κράτη» και συγχρόνως ζητούσε όλες οι «ερευνητικές δραστηριότητες σε περιοχές τουρκικής δικαιοδοσίας να συντονίζονται από τις αρμόδιες τουρκικές αρχές».