Εντείνεται η αγωνία στην ελληνική εξαγωγική κοινότητα, μετά τις διατιμήσεις που ανακοίνωσε χθες τη νύχτα ο Ντόναλντ Τραμπ με την επιβολή δασμών 20% σε προϊόντα προερχόμενα από την ΕΕ.
Μολονότι δεν υπήρξε ρητή αναφορά της Ελλάδας στις σχετικές ανακοινώσεις του Αμερικανού προέδρου, γεγονός παραμένει ότι η στοχοποίηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, την οποία κατηγορεί για αθέμιτους δασμούς στα αμερικανικά προϊόντα, ανοίγει την πόρτα σε προβλήματα που θα αντιμετωπίσουν τα ελληνικά προϊόντα που εξάγονται στις ΗΠΑ.
Σύμφωνα με στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ το 2024, οι εξαγωγές της χώρας μας προς τις ΗΠΑ, καταλάμβαναν το 4,8% του συνόλου της αξίας των ελληνικών εξαγωγών. Οι ελληνικές εξαγωγές έκλεισαν το 2024 στα €49,9 δισ., και προς τις ΗΠΑ διαμορφώνονται στα 2,4 δισ. ευρώ, με πλεονασματικό το ισοζύγιο, καθώς οι εισαγωγές αμερικανικών προϊόντων ανήλθαν στα 2,16 δισ. ευρώ.
Οι σαρωτικοί δασμοί Τραμπ ενδέχεται να επηρεάσουν σοβαρά τις ελληνικές εξαγωγές ενός τομέα που τελευταία σημειώνει σταθερά ανοδικές τάσεις: τρόφιμα και ποτά και πιο συγκεκριμένα, προϊόντα, όπως τα ελληνικά κρασιά, το ελαιόλαδο, η φέτα, οι ελιές Καλαμών, αρτοσκευάσματα, κομπόστες, τσιμέντο κλπ απειλούνται λόγω της αύξησης του κόστους που θα έχουν για τους Αμερικανούς εισαγωγείς.
Από τις πιο ισχυρές παρουσίες στα αμερικανικά ράφια έχουν οι ελληνικές ελιές, με την Ελλάδα να είναι η κύρια χώρα προέλευσης για τις εισαγόμενες ελιές στις ΗΠΑ. Σύμφωνα με την ΠΕΜΕΤΕ, η αξία των εξαγωγών το 2024 ανήλθε σε 241 εκατ. ευρώ, αυξημένη κατά 39% σε ένα έτος. Παράλληλα, στο 2024 διατέθηκαν στην αμερικανική αγορά 45.000 τόνοι ελαιόλαδου, σύμφωνα με τα στοιχεία του Συνδέσμου Ελληνικών Βιομηχανιών Τυποποιήσεως Ελαιόλαδου.
Η φέτα που κατέχει την πρωτοκαθεδρία στα εξαγώγιμα προϊόντα και τα ΠΟΠ τυριά, αντιμετωπίζουν τον κίνδυνο να γίνουν λιγότερο ελκυστικά, λόγω αύξησης τιμών. Η αξία των εξαγωγών φέτας στις ΗΠΑ το 2024 ανήλθαν σε 53,6 εκατ. ευρώ.
Οι εξαγωγές ελληνικού κρασιού (με δεύτερη κυριότερη αγορά τις ΗΠΑ), ενδέχεται να υποστούν πλήγμα αν οι δασμοί μετακυλιστούν στις τελικές τιμές, περιορίζοντας τη ζήτηση σε μια ήδη ανταγωνιστική αγορά. Οι πωλήσεις ελληνικού κρασιού το 2024 ανήλθαν σε 19 εκατ.
Σε άλλους τομείς, όπως, για παράδειγμα, στα μέταλλα, παράγοντες του κλάδου καθησυχάζουν ότι οι άμεσες συνέπειες δεν θα είναι σημαντικές, καθώς η έκθεση των ελληνικών μεταλλευτικών προϊόντων στους κινδύνους από την επιβολή δασμών δεν είναι μεγάλη με αποτέλεσμα οι επιχειρήσεις του κλάδου να μην είναι ευάλωτες. Οι έμμεσες επιπτώσεις είναι μια διαφορετική ιστορία καθώς θα επηρεαστούν τόσο το ευρωπαϊκό όσο και το διεθνές οικονομικό περιβάλλον, διαταράσσοντας το εμπόριο και τις αλυσίδες εφοδιασμού. Πιο συγκεκριμένα, αναμένεται ενδεχόμενη μείωση των εξαγωγών προς τους ευρωπαϊκούς εμπορικούς εταίρους της Ελλάδας. Το 65% των ελληνικών εξαγωγών είναι προς τις χώρες – μέλη της ΕΕ. Με πρώτες την Ιταλία, τη Γερμανία, τη Γαλλία, αλλά και την Κύπρο που είναι βασικοί εμπορικοί εταίροι της Ελλάδας. Αυτό ίσως υπαγορεύσει νέες προτεραιότητες στην εμπορική πολιτική, όπως το άνοιγμα σε τρίτες αγορές, όπως της Ασίας και του Καναδά.
Η άλλη πλευρά του νομίσματος στο εμπορικό ισοζύγιο είναι οι εισαγωγές. Η Ευρώπη έχει ήδη διαμηνύσει δια της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν ότι θα απαντήσει στην επιβολή των δασμών. Τι θα σημάνει αυτό; Ότι τα προϊόντα που εισάγουμε από τις ΗΠΑ είναι πιθανό να ανατιμηθούν, καθώς θα υποβληθούν σε πρόσθετους δασμούς.
Τα πιθανά αναχώματα
Οι Ελληνες εξαγωγείς δηλώνουν περισσότερο ανήσυχοι για το πλήγμα που θα δεχθεί η ευρωπαϊκή οικονομία και το πόσο θα επηρεάσει αυτό τις εξαγωγές μας προς την ΕΕ και λιγότερο προς τις ίδιες τις ΗΠΑ, καθώς στην Ευρώπη κατευθύνεται το 50% των εξαγωγών μας.
Ας μην ξεχνάμε ότι οι εξαγωγές στις ΗΠΑ αφορούν σε μεγάλο βαθμό την ομογένεια, που έχει μάθει και συνηθίσει να προτιμά τα ελληνικά προϊόντα ως πιο ποιοτικά και πιο «δικά της», και άρα θα συνεχίσει να τα αγοράζει.
Επίσης, τα ελληνικά προϊόντα δεν έχουν διασπορά σε μεγάλες αλυσίδες που απευθύνονται σε μεγάλα ακροατήρια, και αυτό ευνοεί κάπως, καθώς το εισόδημα αυτών των μεγάλων ακροατηρίων, με την άνοδο των τιμών των εισαγομένων, θα πρέπει να διοχετευτεί για την αγορά προϊόντων πρώτης ανάγκης και άρα δε μας επηρεάζει τόσο.
Εκτός των παραπάνω, παρατηρείται μια αυξανόμενη τάση μεταξύ των Αμερικανών να προτιμούν ποιοτικά και άρα ακριβότερα προϊόντα, ενώ ευνοεί και η ισχυροποίηση του δολαρίου καθώς προσθέτει στην αγοραστική τους δύναμη.
Σε κάθε περίπτωση, αν και ο στόχος του Τραμπ όπως τον έχει περιγράψει, είναι η ισχυροποίηση της οικονομίας των ΗΠΑ, οι δασμοί καθιστούν τα προϊόντα πιο ακριβά και μάλλον θα επιφέρουν μείωση του συνολικού εμπορίου,πλήττοντας τις λαϊκές τάξεις, με άνοδο των τιμών και συνεπώς περαιτέρω ενίσχυση του ήδη πεισματικά υψηλού πληθωρισμού.
Τσιάρας για δασμούς Τραμπ: Χρειάζεται ψυχραιμία στις αντιδράσεις – Τα ελληνικά προϊόντα είναι μοναδικά και πρέπει να τύχουν άλλης μεταχείρισης
Ψυχραιμία στις αντιδράσεις έναντι των δασμών που ανακοίνωσε ο πρόεδρος των ΗΠΑ, συνέστησε ο υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Κώστας Τσιάρας, σε συνέντευξή του στο ραδιόφωνο του ΣΚΑΪ 100,3 FM, κάνοντας αναφορά και στα ελληνικά αγροτικά προϊόντα που επηρεάζονται από τα μέτρα.
«Είναι αδιανόητο σε μια ανοικτή παγκοσμιοποιημένη αγορά η οποία έχει διαμορφώσει συνθήκες ελεύθερης διακίνησης στο εμπόριο, εδώ και, τουλάχιστον, τρεις δεκαετίες, με πολλές διακρατικές και γενικότερες συμφωνίες να αλλάζει από τη μια στιγμή στην άλλη και να δημιουργούνται νέα δεδομένα.
Η ΕΕ που είναι μια τεράστια αγορά 450 εκατομμυρίων, έχει διπαραγματευτική δύναμη και να πάρει αποφάσεις, κάνοντας τις απαραίτητες επιλογές. Αυτή η συνθήκη που διαμορφώνεται είναι πολύ δύκολη. Μπορεί σε εμάς να αφορά κάποια προϊόντα του πρωτογενούς τομέα, σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες αφορά στη βαριά τους βιομηχανία».
Σε ερώτηση για το αν η χώρα μας μπορεί να διεκδικήσει εξαιρέσεις σε κάποια προϊόντα όπως η επιτραπέζια ελιά, ο κ. Τσιάρας δήλωσε: «Δεν ξέρω πόσο εύκολο είναι να πάρουμε εξαιρέσεις, γιατί κανείς μας δεν γνωρίζει αν αυτή τη στιγμή η ηγεσία των ΗΠΑ είναι διατεθειμένη να κάνει εξαιρέσεις. Δεν είναι καθόλου εύκολο. Εννοείται ότι η δική μας προσπάθεια θα είναι προς την κατεύθυνση ότι τα ελληνικά αγροτικά προϊόντα, με τη μοναδικότητα που τα χαρακτηρίζει, να μπορούν να έχουν μια διαφορετική μεταχείριση».
Σε ό,τι αφορά στην πληρωμή των οικολογικών σχημάτων από τον ΟΠΕΚΕΠΕ ο κ. Τσιάρας διευκρίνησε ότι πληρώθηκαν 450 εκατ. ευρώ, ενώ τα αιτούμενα χρήματα ήταν τουλάχιστον διπλάσια. «Ήταν μια πάρα πολύ δύσκολη άσκηση που αφορούσε και στον επαναπροσδιορισμό των ποσών που έπρεπε να δώσουμε ανά καλλιέργεια για κάθε οικολογικό σχήμα, αλλά και για τον τρόπο με τον οποίο έπρεπε να γίνει αυτό». Κι επισήμανε το πρόβλημα που δημιουργεί η επιλογή πολλών οικολογικών σχημάτων.
«Μπροστά μας υπάρχει «πεδίον δόξης λαμπρό» για να αναθωρήσουμε, ανασκευάσουμε και να ξαναδούμε τα οικολογικά σχήματα στο πλαίσιο της νέας ΚΑΠ», συμπλήρωσε ο ΥπΑΑΤ.
Σε συζήτηση με τον αγρότη, Γιώργο Δρόσο και στην ικανοποίηση του αιτήματος που είχε τεθεί από τον Οκτώβριο για οριζόντια περικοπή του πλαφόν στη συνδεδεμένη στο βαμβάκι, στις περιοχές που είχαν πληγεί από θεομηνίες και είχαν μειωμένη παραγωγή, ο κ. Τσιάρας εξήγησε ότι αυτό κατέστη δυνατόν γιατί η χώρα μας μπόρεσε να τεκμηριώσει το αίτημα στην ΕΕ και εξήγησε ότι αυτό γίνεται με κάθε ανάλογη πολιτική που εφαρμόζει το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, καθώς για να γίνει αποδεκτή πρέπει να στηρίζεται από ισχυρά αποδεικτικά στοιχεία.